Imieniny:
Hanny, Klementyny, Łukasza
Użytkowników on-line: 4
Slider_fotolia-73915670-xs Slider_fotolia-65947842-xs Slider_ule-zima Slider_fotolia-97872663-xs

Zagrożenia środowiska kuraków polnych

A A A Pdf Print16x16 Mail16x16

            W chwili obecnej na terenie kraju żyją trzy gatunki kuraków polnych – przepiórka polna, kuropatwa polna oraz bażant łowny [7]. Mimo iż, są one nieodłącznym elementem polskich pól oraz terenów rolniczych to od wielu lat obserwuje się drastyczny spadek liczebności populacji [11]. Niestety obecność człowieka w środowisku wraz z nieodłącznym postępem cywilizacyjnym, zaburza naturalne mechanizmy równowagi biologicznej, prowadząc do nieodwracalnych zmian w środowisku bytowania dziko żyjącej zwierzyny. Wśród przyczyn spadku liczebności populacji kuraków polnych znaleźć można upraszczanie struktury krajobrazu rolniczego, wprowadzenie upraw monokulturowych, wzrost mechanizacji prac polowych, szeroko stosowane chemiczne środki ochrony roślin, wzrost liczebności drapieżników, długie i ostre zimy, oraz długie i chłodne wiosny [10].

            Najmniejszym i zarazem jedynym migrującym kurakiem polnym żyjącym na terenie Polski jest przepiórka polna (Coturnix coturnix L., 1758). Zasiedla otwarte tereny rolnicze, doliny rzek, niekiedy obrzeża miast oraz lotnisk [9]. Przepiórki przylatują w okresie kwietnia i maja, a opuszczają kraj we wrześniu [8]. Migrują pojedynczo lub w małych grupkach do 40 osobników podczas nocy. Populacje europejskie zimują w Afryce i na Półwyspie Iberyjskim [1]. Masa ciała dorosłych osobników wynosi u samców 86 – 110g , a u samic 89 – 118g i zmienia się w ciągu roku [5]. Długość ciała wynosi 16 – 18 cm przy rozpiętości skrzydeł 32 - 35 cm. Barwa upierzenia jest w odcieniach brązu i szarości z dodatkiem żółci [12].

          Drugim co do wielkości kurakiem polnym niegdyś bardzo licznym jest kuropatwa polna (Perdix perdix L.) występująca na terenie całego kraju, zasiedlająca tereny otwarte oraz siedliska o wysokiej produktywności biologicznej (kępy krzewów, pasy zarośli, remizy śródpolne) i o dobrym dostępie do wody [9]. Masa ciała wynosi około 300 – 450g i podobnie jak u przepiórki jest zależna od pory roku. Długość ciała dochodzi do 29 – 31 cm, przy rozpiętości skrzydeł 45 – 50cm. Wymiary i masa ciała kuropatw są bardzo podobne w całym zasięgu geograficznym występowania. Dymorfizm płciowy jest słabo zaznaczony. Ubarwienie w odcieniach szarości i brązu. W przypadku koguta znacznie żywsze niż u kury. Ponadto u samców oraz u starek na piersiach występuje charakterystyczna kasztanowo-brązowa plama w kształcie otwartej ku dołowi podkowy [4; 12].

      Z koleinajwiększym kurakiem polnym występującym na terenie Polski jest bażant łowny (Phasianus colchicus). Przedstawia on krzyżówkę wielu podgatunków [5; 12]. Istnieje bowiem wyraźna zmienność geograficzna tego gatunku [9]. Pierwotnie występował na terenie całej Azji Środkowej od Kaukazu aż po wybrzeże Pacyfiku i Japonii [5]. Introdukowany do wielu krajów, zasiedla niziny i tereny podgórskie, preferując obszary trawiaste oraz agrocenozy z grupkami krzewów i remizami, nadrzeczne zarośla, szuwary i trzciny oraz niewielkie podszyte lasy [9]. Do Polski pierwsze bażanty dotarły dopiero pod koniec XVII w. [12]. Ubarwienie dorosłego koguta jest bardzo urozmaicone. Głowa i szyja granatowa z zielonkawym lub niebiesko-zielonkawym połyskiem metalicznym. Na szyi przeważnie występuje pierścień z białych piór (obroża), jednakże nie jest to konieczność [5]. Boki głowy koguta pozbawione są piór tworząc tzw. różę (płatowate wyrostki skórne barwy czerwonej. Wole i pierś miedzianoczerwone, brzuch czarny bez połysku. Upierzenie karku i tułowia złocistopomarańczowe z czarnym zakończeniem piór. Ogon koguta zdecydowanie dłuższy niż u kur. Ubarwienie kur skromne jednolite w odcieniach od beżu do brązu z czarnymi lub brązowymi plamkami [12]. Masa ciała dorosłych osobników waha się w granicach od 1100 – 1300g (samce) oraz 800 – 1000 (samice). Długość ciała wynosi 53 – 90cm, przy czym długość ogona to 20 – 47cm, przy rozpiętości skrzydeł 70 – 90cm [9].

              Zagrożenia środowiska bytowania kuraków

           We współczesnych czasach trudno znaleźć łowiska w których zachowały się naturalne biotopy. Negatywne dla wielu gatunków zmiany w ekosystemach i elementach krajobrazu w dużej mierze pogorszyły środowisko bytowania kuraków polnych. Niestety brak mozaiki pól, łąk, ściernisk i nieużytków, miedz, pozostawionych fragmentów pól czy remiz wpływa na pogorszenie jakości środowiska. Rozwijające się rolnictwo wykorzystujące każdy dostępny kawałek ziemi, likwiduje tym samym owe nieużytki, miedze, remizy, ograniczając tym samym miejsce bezpiecznego gniazdowania oraz doprowadza do zubożenia bazy pokarmowej [1]. Wśród kuraków polnych szczególnie duży wpływ zmiany te wywierają na kuropatwę polną, która jest gatunkiem silnie terytorialnym. Wzrost kultury rolnej wpływa również wysoko istotnie na zubożenie bazy pokarmowej, poprzez stosowanie różnego rodzaju środków owadobójczych. Pokarm owadzi ma szczególne znaczenie dla wzrostu i rozwoju piskląt, które do 2 tygodnia życia żywią się nim tylko i wyłącznie. Liczne badania wskazują, że brak pokarmu owadziego, bądź jego nie wystarczająca ilość wpływają w znaczny sposób na obniżenie przeżywalności piskląt [1]. Większość strat piskląt zachodzących od wyklucia do osiągnięcia wielkości osobników dorosłych ma właśnie miejsce w pierwszych 2 – 3. tygodniach życia [11].

           Na większości obszarów można zaobserwować negatywną działalność człowieka. Wprowadzono bowiem mechanizację, chemizację i intensyfikację rolnictwa, uprawy monokulturowe, rozwinęło się budownictwo oraz sieć dróg i autostrad. Pojawiła się nieodłączna fragmentacja środowiska. Działalność człowieka stała się istotna w kształtowaniu zarówno środowiska bytowania jak i liczebności kuraków polnych. Zdaniem Dudzińskiego to właśnie działalność człowieka jest jednym z najpoważniejszych czynników wpływających na zmianę środowiska bytowania ptactwa łownego. Co roku odnotowywane są przypadki niszczenia lasów, wypalania traw oraz kłusownictwa. W roku 2013 zaobserwowano 2399 przypadków kłusownictwa z czego jedynie 0,05% stanowiła liczba ujętych kłusowników. Liczba znalezionych bażantów i kuropatw w urządzeniach kłusowniczych wynosiła odpowiednio 3262 i 940 sztuk [2]. Zdaniem Szczepockiego [12] kłusownictwo w największym stopniu niszczy i redukuje pogłowie zwierzyny drobnej.

        Duże znaczenie w przypadku redukcji liczebności kuraków polnych ma drapieżnictwo. Wśród najgroźniejszych drapieżników wymienia się lisa, którego liczebność systematycznie rośnie od roku 1998, a więc chwili wprowadzenia doustnych szczepionek na wściekliznę na terenie Polski. Ponadto nie bez znaczenia są takie gatunki jak kuna, tchórz, borsuk, jenot a nawet i udomowione psy oraz koty. Znaczenie tych ostatnich jest w wielu przypadkach i regionach bagatelizowane, ale trzeba sobie zdawać sprawę, że liczba kłusujących psów w roku 2013 osiąga wartość 47 457, a kotów 113 346 osobników [2]. Ich obecność w łowisku przynosi co roku spore straty w pogłowiu zwierzyny. Zdaniem Szczepockiego [12] koty są szczególnie niebezpieczne dla młodych bażancików. Dla kuropatw równie duże niebezpieczeństwo stanowią psy jak i koty. Wśród drapieżników latających zdaniem Dudzińskiego [1] największe straty zimowe przynosi jastrząb, jak również krogulec i myszołów [12]. Ponadto poważne straty w młodych powodują kruki, wrony a nawet i sroki [3]. Skutkiem dużej presji drapieżników są przede wszystkim znaczne straty lęgów, a ograniczenie ich liczebności jest najskuteczniejszą metodą zwiększenia liczebności bażantów i kuropatw w łowiskach [6]. Odstrzał i odłów pułapkami żywołownymi drapieżników powinien być intensywny podczas całego sezonu polowań oraz obejmować obszary wraz z obwodami ościennymi [6].

            Polska leży w strefie wilgotnego klimatu kontynentalnego, inaczej klimatu przejściowego. Zdaniem Panka [11] w naszej strefie klimatycznej pogoda jest najważniejszym czynnikiem wpływającym na wielkość strat zimowych. Okres wiosny i zimy to czas najcięższy dla kuraków. Wiosną szczególne znaczenie ma deszczowa i zimna pogoda. W okresie lęgów przyczyna się do znacznych strat w pisklętach, a utrzymując się przez dłuższy czas wpływa na ograniczenie aktywności żerowania młodych ptaków oraz na zmniejszenie dostępności owadów [11]. Pojawiające się przymrozki i długo utrzymujące się niskie temperatury wpływają negatywnie na przeżywalność wrażliwych na wychłodzenie piskląt. Równie ciężkim okresem w życiu zwierząt jest zima. Pojawiająca się gruba i zlodowaciała pokrywa śnieżna w znacznym stopniu ogranicza dostęp do bazy pokarmowej, a brak miejsc do skrycia wpływa na szybkie wychłodzenie organizmu oraz sprawia, że ptaki stają się łatwym łupem dla drapieżników [3; 7]. W takich sytuacjach straty wśród kuropatw są największe i mogą wynosić średnio 50% populacji, a w czasie niezwykle ostrych zim nawet 90% populacji [12].

 

Piśmiennictwo:

 

  1. Dudziński W., 1988. Ptactwo łowne. Wyd. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne. Warszawa.

  2. GUS – Leśnictwo 2014. http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rolnictwo-lesnictwo/lesnictwo/lesnictwo-2014,1,10.html dostęp z dnia 3 grudnia 2014.

  3. Haber A., Pasławski T., Zaborowski S., 1977. Gospodarstwo łowieckie. Wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Warszawa.

  4. Janiszewski P., Daszkiewicz T., 2010. Zwierzęta łowne. Zasady prawidłowego pozyskania i zagospodarowania. Wyd. UWM. Olsztyn. 34-37.

  5. Krupka J. 1986. Łowiectwo. Wyd. Rolnicze i Leśne. Warszawa.

  6. Motyl T., Sadkowski T., 2012. Program odbudowy populacji zwierzyny drobnej w województwie mazowieckim.

  7. Nasiadka P., Dziecic R., 2014. Podręcznik najlepszych praktyk ochrony kuropatwy i zająca.

  8. Nüßlein F., 2009. Łowiectwo. Wyd. Galaktyka. Warszawa.

  9. Okarma H., Tomek A., 2008. Łowiectwo. Wyd. Edukacyjno-Naukowe H2O. Kraków.

  10. Panek M., 2009. Intensywność rolnictwa a liczebność kuropatw [W]: Środowiskowe uwarunkowania kryzysu zwierzyny drobnej. Samorząd Województwa Mazowieckiego, Warszawa: 13-22.

  11. Panek M., 2012. Demografia kuropatwy w zależności od struktury krajobrazu rolniczego. Rozprawa habilitacyjna. Wyd. SGGW. Warszawa.

  12. Szczepocki J., 2011.Poradnik Myśliwski. Ptactwo łowne. Wyd. Bellona. Warszawa.

 

 

Tagi:

Komentarze:
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz

prawa kolumna

A A A Pdf Print16x16 Mail16x16
SPRAWDŹ NASZ KANAŁ NA 

 
 
 

Prognoza pogoda

Pogoda jest aktualizowana
Bydło Drób Hodowla Maszyny Nawozy Prawo Rzepak Środki ochrony Trzoda chlewna Unia Europejska Uprawa Zboże Zdrowie